Kleurenblind-test: controleer zelf op rood-groenstoornis

Bij de klassieke kleurentest bekijkt u zogenoemde pseudo-isochromatische platen: cirkelvormige patronen van vele gekleurde stippen waarin een getal verborgen is. Het getal onderscheidt zich uitsluitend in kleurtint van de achtergrond, niet in helderheid. Wie normaal kleuren kan onderscheiden, herkent het meteen. Bij een rood-groenstoornis vloeien de kleuren samen en verdwijnt het getal in het patroon. Een test op een scherm dient alleen ter oriëntatie en vervangt geen oogheelkundig onderzoek.

De test op deze pagina volgt het principe dat de Japanse oogarts Shinobu Ishihara in 1917 introduceerde: getallen van gekleurde stippen die zich uitsluitend in kleurtint van de achtergrond onderscheiden. De platen hier hebben wij echter zelf berekend — het zijn niet de genormeerde originele platen die in de oogheelkundige diagnostiek worden gebruikt. Die originele platen zijn geijkt op gestandaardiseerde drukkleuren en gedefinieerde verlichting. Beide zijn op een scherm principieel niet betrouwbaar na te bootsen. Onze test dient daarom ter oriëntatie, niet voor een diagnose.

Bij een rood-groenstoornis werken de kegeltjes van het netvlies die verantwoordelijk zijn voor het rood- en het groenzien niet zoals gebruikelijk gescheiden van elkaar — hun gevoeligheidsgebieden liggen te dicht bij elkaar of een kegeltype ontbreekt volledig. Rode, groene en bruine tinten met vergelijkbare helderheid zijn dan moeilijk uit elkaar te houden. Men onderscheidt de roodzwakte (protanomalie), de groenzwakte (deuteranomalie) en de zeldzamere volledige uitval. Wie het heeft, ziet niet slechter, maar anders.

Een aangeboren rood-groenstoornis treft ongeveer acht tot negen procent van de mannen en minder dan één procent van de vrouwen. De oorzaak is de overerving via het X-chromosoom: mannen hebben er maar één en daarmee geen tweede, onopvallende aanleg die de uitval zou kunnen compenseren. Veel mensen merken de stoornis lang niet op, omdat zij kleuren van kinds af aan zo kennen en zich bovendien oriënteren op helderheid, positie en context.

Nee. Een aangeboren rood-groenstoornis zit in de zintuigcellen van het netvlies en is naar de huidige stand van de wetenschap niet te genezen — niet met medicijnen en niet met een laserbehandeling van het hoornvlies. Speciale filterbrillen kunnen kleurverschillen in sommige situaties benadrukken, maar veranderen het kleurenzien niet wezenlijk en vervangen normaal kleurenzien niet. Een lasercorrectie behandelt de brekingsafwijking, dus bijziendheid, verziendheid en cilinder, niet het kleurenzien.

Een aangeboren kleurzwakte blijft levenslang stabiel. Verandert uw kleurenzien daarentegen nieuw, wordt het geleidelijk slechter of betreft het maar één oog, laat dat dan snel door een oogarts onderzoeken. Daarachter kunnen onder meer aandoeningen van de oogzenuw of het netvlies of bijwerkingen van medicijnen schuilgaan. Ook voor bepaalde beroepen, bijvoorbeeld in de luchtvaart, bij de spoorwegen of de politie, is een genormeerde oogheelkundige kleurzintest vereist die een zelftest niet kan vervangen.